KANCELARIA NOTARIALNA LUBLINIECDANUTA JANISZ NOTARIUSZ
tel./fax. 34 356 32 59, 34 356 12 15
tel. kom. 600 64 70 39
e-mail: janiszdanuta@gmail.com
Nr rachunku: 30 1050 1155 1000 0092 0840 6935
Odwołanie testamentu
Prostym językiem
Odwołanie testamentu oznacza, że osoba, która go sporządziła, w każdej chwili może zmienić zdanie i pozbawić dokument mocy prawnej. Można to zrobić, pisząc nowy testament, niszcząc stary dokument z zamiarem jego odwołania albo skreślając w nim ważne fragmenty. Po skutecznym odwołaniu testament nie wywołuje żadnych skutków prawnych, tak jakby nigdy nie został sporządzony.
Definicja odwołania testamentu
Odwołanie testamentu to jednostronna czynność prawna spadkodawcy, polegająca na pozbawieniu mocy prawnej wcześniej sporządzonego testamentu, w całości lub w części. Prawo do odwołania testamentu przysługuje każdemu, kto ma zdolność do jego sporządzenia, i może być wykonywane w dowolnym czasie aż do chwili śmierci, bez konieczności podawania przyczyn takiej decyzji. Odwołanie może dotyczyć testamentu sporządzonego w dowolnej formie przewidzianej prawem, niezależnie od tego, czy był to testament własnoręczny, notarialny czy inny testament szczególny. Istotą tej instytucji jest zapewnienie spadkodawcy pełnej swobody w kształtowaniu rozrządzeń na wypadek śmierci aż do ostatniego momentu jego życia. Przykładowo osoba, która sporządziła testament notarialny wiele lat wcześniej, może go odwołać, jeżeli zmieniły się jej relacje rodzinne lub majątkowe.
Sposoby odwołania testamentu
Kodeks cywilny przewiduje kilka sposobów odwołania testamentu. Pierwszym jest sporządzenie nowego testamentu, w którym spadkodawca wyraźnie oświadcza, że poprzedni testament odwołuje, albo w którym zawiera rozrządzenia sprzeczne z wcześniejszymi, co powoduje odwołanie testamentu w zakresie, w jakim nie da się ich pogodzić. Drugim sposobem jest zniszczenie dokumentu testamentowego lub pozbawienie go cech, od których zależy jego ważność, dokonane w zamiarze odwołania testamentu, na przykład przez przekreślenie podpisu z wyraźnym zamiarem unieważnienia dokumentu. Trzecim sposobem jest dokonanie w testamencie zmian, z których wynika wola odwołania jego postanowień, na przykład poprzez naniesienie odręcznych adnotacji wskazujących na zmianę woli. Wybór formy odwołania nie musi odpowiadać formie, w jakiej testament został sporządzony pierwotnie, jednak każdy z tych sposobów wymaga rzeczywistego zamiaru odwołania po stronie spadkodawcy.
Skutki prawne odwołania
Skutecznie odwołany testament przestaje wywoływać jakiekolwiek skutki prawne, a spadkobranie odbywa się tak, jakby danego testamentu nigdy nie sporządzono. Jeżeli spadkodawca odwołał testament, a nie pozostawił innego rozrządzenia, dziedziczenie następuje na zasadach ustawowych. W przypadku gdy spadkodawca sporządził kilka testamentów, a późniejszy odwołuje wcześniejszy jedynie częściowo, w mocy pozostają te postanowienia testamentu wcześniejszego, które nie zostały zmienione ani nie pozostają w sprzeczności z nowym testamentem. Skutki odwołania mogą stać się przedmiotem oceny sądu w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku, zwłaszcza gdy istnieje spór co do tego, czy dane działanie spadkodawcy rzeczywiście stanowiło odwołanie testamentu, czy też miało inny charakter.
Podstawa prawna: Kodeks cywilny, art. 946, Kodeks cywilny, art. 947, Kodeks cywilny, art. 943.
Najczęstsze pytania
Jak można odwołać testament?
Testament można odwołać poprzez sporządzenie nowego testamentu obejmującego całość lub część majątku, poprzez zniszczenie dokumentu lub pozbawienie go cech, od których zależy jego ważność, w zamiarze odwołania, a także poprzez dokonanie w testamencie zmian wskazujących wolę odwołania jego postanowień. Wybór sposobu należy każdorazowo do spadkodawcy, o ile posiada on zdolność testowania.
Czy sporządzenie nowego testamentu odwołuje poprzedni?
Sporządzenie nowego testamentu odwołuje poprzedni w takim zakresie, w jakim nie da się go pogodzić z treścią nowego testamentu. Jeżeli spadkodawca w nowym testamencie nie zaznaczył, że poprzedni ma zostać odwołany w całości, a rozrządzenia obu dokumentów da się ze sobą pogodzić, oba testamenty mogą pozostawać w mocy jednocześnie.
Czy zniszczenie testamentu skutkuje jego odwołaniem?
Zniszczenie testamentu skutkuje jego odwołaniem tylko wówczas, gdy spadkodawca dokonał tego w zamiarze odwołania testamentu. Przypadkowe zniszczenie dokumentu, np. w wyniku zdarzenia losowego, nie stanowi odwołania testamentu w rozumieniu prawa, choć może rodzić trudności dowodowe co do jego treści.
Pojęcia powiązane
Zbiór definicji pojęć związanych z czynnościami notarialnymi. Treści mają charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowią porady prawnej.
Stan prawny na dzień: 2026-07-30.