KANCELARIA NOTARIALNA LUBLINIECDANUTA JANISZ NOTARIUSZ
tel./fax. 34 356 32 59, 34 356 12 15
tel. kom. 600 64 70 39
e-mail: janiszdanuta@gmail.com
Nr rachunku: 30 1050 1155 1000 0092 0840 6935
Akt poświadczenia dziedziczenia
Prostym językiem
Akt poświadczenia dziedziczenia to dokument sporządzany u notariusza, który potwierdza, kto odziedziczył majątek po zmarłej osobie i w jakiej części. Zastępuje on postanowienie sądu, jeśli spadkobiercy są zgodni co do dziedziczenia i nie ma między nimi sporu.
Definicja aktu poświadczenia dziedziczenia
Akt poświadczenia dziedziczenia jest dokumentem urzędowym sporządzanym przez notariusza, który stwierdza nabycie spadku przez określone osoby oraz wysokość przysługujących im udziałów. Podstawę prawną tej instytucji stanowią przepisy Prawa o notariacie oraz Kodeksu cywilnego dotyczące dziedziczenia. Akt ten ma moc prawną równą prawomocnemu postanowieniu sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, co oznacza, że po jego sporządzeniu i zarejestrowaniu stanowi on podstawę do dokonywania dalszych czynności prawnych, na przykład ujawnienia zmian w księdze wieczystej. Instytucja ta została wprowadzona w celu odciążenia sądów i przyspieszenia postępowań spadkowych w sprawach niebudzących wątpliwości. Przykładowo, jeżeli po zmarłym pozostał jeden spadkobierca ustawowy, który stawia się u notariusza wraz z niezbędnymi dokumentami, możliwe jest sporządzenie aktu bez konieczności angażowania sądu.
Przesłanki i tryb sporządzenia
Sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia wymaga spełnienia kilku warunków ustawowych: konieczne jest stawiennictwo wszystkich osób, które mogą wchodzić w krąg spadkobierców ustawowych lub testamentowych, brak sporu co do dziedziczenia oraz brak wcześniejszego postanowienia sądu lub innego aktu poświadczenia dziedziczenia dotyczącego tego samego spadku. Notariusz przed sporządzeniem aktu spisuje protokół dziedziczenia, w którym odbiera od uczestników oświadczenia dotyczące spadkodawcy, kręgu spadkobierców, testamentów oraz uprzednio złożonych oświadczeń o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Dopiero po ustaleniu wszystkich istotnych okoliczności i braku przeciwwskazań notariusz sporządza sam akt poświadczenia dziedziczenia. Jeżeli w toku czynności ujawnią się wątpliwości, na przykład co do istnienia innego testamentu lub kręgu spadkobierców, notariusz odmawia dokonania czynności i sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd.
Rejestracja w rejestrze spadkowym
Sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia podlega niezwłocznemu zarejestrowaniu w Rejestrze Spadkowym prowadzonym w systemie teleinformatycznym przez Krajową Radę Notarialną. Rejestracja ma charakter obligatoryjny i następuje bezpośrednio po sporządzeniu aktu, a jej dokonanie warunkuje skuteczność prawną dokumentu. Dopiero z chwilą wpisu do rejestru akt wywołuje skutki takie jak prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. Rejestr spadkowy pełni funkcję informacyjną i zapobiega sporządzeniu kilku odrębnych aktów dotyczących tego samego spadku, ponieważ przed dokonaniem czynności notariusz ma obowiązek sprawdzić, czy w rejestrze nie figuruje już wcześniejszy akt lub zarejestrowane postanowienie sądu dotyczące tej samej osoby zmarłej.
Skutki prawne aktu poświadczenia
Z chwilą zarejestrowania akt poświadczenia dziedziczenia wywołuje skutki prawne takie same jak prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, w tym domniemanie, że osoba wskazana w akcie jako spadkobierca rzeczywiście posiada taki status. Akt stanowi podstawę do ujawnienia praw spadkobierców w księgach wieczystych, rejestrach oraz do dokonywania czynności rozporządzających majątkiem spadkowym, na przykład zbycia nieruchomości wchodzącej w skład spadku. Domniemanie wynikające z aktu może zostać obalone wyłącznie w drodze postępowania sądowego o uchylenie lub zmianę aktu poświadczenia dziedziczenia. Do czasu takiego rozstrzygnięcia osoby trzecie działające w dobrej wierze w oparciu o treść aktu korzystają z ochrony prawnej przewidzianej dla rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych oraz innych przepisów chroniących obrót prawny.
Podstawa prawna: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie, Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego.
Najczęstsze pytania
Czym różni się akt poświadczenia dziedziczenia od postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku?
Oba dokumenty pełnią tę samą funkcję – potwierdzają, kto i w jakim udziale nabył spadek, i mają identyczną moc prawną, jaką nadaje im ustawa. Różnica dotyczy trybu i podmiotu wydającego dokument: akt poświadczenia dziedziczenia sporządza notariusz w postępowaniu pozasądowym, natomiast postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku wydaje sąd w postępowaniu spadkowym. Droga notarialna jest zazwyczaj szybsza, ale wymaga zgodności wszystkich zainteresowanych co do kręgu spadkobierców i braku sporu. Jeżeli między spadkobiercami istnieje spór lub nie stawiają się wszyscy zainteresowani, konieczne jest postępowanie sądowe.
Kiedy notariusz może odmówić sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia?
Notariusz odmawia sporządzenia aktu, gdy zachodzą wątpliwości co do osoby spadkobiercy, gdy nie stawili się wszyscy potencjalnie zainteresowani spadkiem, gdy był już sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia lub wydane postanowienie sądu dotyczące tego samego spadku, a także gdy zachodzi spór między uczestnikami co do treści dziedziczenia. Odmowa następuje również w przypadku, gdy spadkodawca pozostawił testament, którego treść budzi wątpliwości interpretacyjne wymagające rozstrzygnięcia sądowego. W takich sytuacjach sprawa musi zostać skierowana do sądu spadku.
Jakie dokumenty są potrzebne do sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia?
Podstawowymi dokumentami są odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy oraz dokumenty potwierdzające tożsamość i pokrewieństwo osób biorących udział w czynności, w tym odpisy aktów stanu cywilnego (urodzenia, małżeństwa). Jeżeli spadkodawca pozostawił testament, przedkłada się jego oryginał. Konieczne bywa również zaświadczenie o zameldowaniu lub ostatnim miejscu zwykłego pobytu spadkodawcy oraz oświadczenia spadkobierców o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, jeśli takie zostały wcześniej złożone. Zakres dokumentacji zależy od okoliczności konkretnej sprawy, w tym od istnienia testamentu i liczby osób powołanych do dziedziczenia.
Czy akt poświadczenia dziedziczenia można zmienić lub uchylić?
Akt poświadczenia dziedziczenia nie podlega zmianie w drodze kolejnej czynności notarialnej – jeżeli po jego sporządzeniu ujawnią się okoliczności wskazujące na jego niezgodność ze stanem prawnym, zainteresowany może wystąpić do sądu o uchylenie lub zmianę tego aktu. Sąd bada wówczas sprawę na zasadach analogicznych do postępowania o stwierdzenie nabycia spadku. Do czasu wydania orzeczenia sądu akt zarejestrowany w rejestrze spadkowym korzysta z domniemania zgodności z rzeczywistym stanem prawnym.
Pojęcia powiązane
Zbiór definicji pojęć związanych z czynnościami notarialnymi. Treści mają charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowią porady prawnej.
Stan prawny na dzień: 2026-07-30.