KANCELARIA NOTARIALNA LUBLINIEC
DANUTA JANISZ NOTARIUSZ

42-700 Lubliniec, ul. Mickiewicza nr 34 b
tel./fax. 34 356 32 59, 34 356 12 15
tel. kom. 600 64 70 39
e-mail: janiszdanuta@gmail.com
Nr rachunku: 30 1050 1155 1000 0092 0840 6935

Powrót do słownika pojęć

Spadki

Przyjęcie spadku

Prostym językiem

Przyjęcie spadku to decyzja spadkobiercy, czy chce przejąć majątek zmarłego wraz z ewentualnymi długami, czy tylko do wysokości wartości odziedziczonego majątku, czy w ogóle go nie przyjmować. Decyzję tę wyraża się przez złożenie oświadczenia w określonym terminie albo przez zwykłe niepodjęcie żadnych działań, co również wywołuje określone skutki prawne.

Definicja przyjęcia spadku

Przyjęcie spadku jest jednostronną czynnością prawną, na mocy której spadkobierca wyraża wolę nabycia praw i obowiązków wchodzących w skład spadku po zmarłym. Zgodnie z Kodeksem cywilnym, spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, czyli z chwilą śmierci spadkodawcy, jednak nabycie to ma charakter tymczasowy do czasu upływu terminu na złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Instytucja ta ma na celu ochronę spadkobiercy przed automatycznym i bezwarunkowym obciążeniem go długami spadkowymi, dając mu możliwość świadomego podjęcia decyzji co do zakresu odpowiedzialności. Przykładowo, jeżeli spadkodawca pozostawił zarówno nieruchomość, jak i znaczne zadłużenie wobec wierzycieli, spadkobierca może rozważyć, w jaki sposób przyjąć spadek, aby ograniczyć swoją odpowiedzialność majątkową.

Sposoby przyjęcia spadku

Prawo polskie przewiduje dwa sposoby przyjęcia spadku: przyjęcie proste (wprost) oraz przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza. Przyjęcie proste oznacza, że spadkobierca odpowiada za długi spadkowe całym swoim majątkiem, bez ograniczeń, niezależnie od wartości odziedziczonego majątku. Przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza ogranicza natomiast odpowiedzialność spadkobiercy do wysokości wartości ustalonego stanu czynnego spadku, co oznacza, że wierzyciele mogą dochodzić roszczeń jedynie do wartości aktywów wchodzących w skład masy spadkowej. Co do zasady, obecnie brak oświadczenia w terminie ustawowym skutkuje przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza, co stanowi zmianę względem wcześniejszego stanu prawnego, w którym milczenie oznaczało przyjęcie proste. Przykładowo, spadkobierca, który nie ma pewności co do stanu zadłużenia spadkodawcy, może zdecydować się na złożenie oświadczenia o przyjęciu z dobrodziejstwem inwentarza, aby zabezpieczyć własny majątek osobisty przed roszczeniami wierzycieli spadkowych.

Termin i forma oświadczenia

Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku składa się co do zasady w terminie określonym ustawą, liczonym od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania do spadku. Oświadczenie takie może zostać złożone przed sądem albo przed notariuszem, przy czym forma notarialna pozwala na sporządzenie protokołu, który następnie jest przekazywany do właściwego sądu spadku. Oświadczenie może być złożone osobiście przez spadkobiercę lub przez pełnomocnika dysponującego pełnomocnictwem szczególnym do dokonania tej czynności. W przypadku spadkobierców niemających pełnej zdolności do czynności prawnych, konieczne jest uzyskanie zgody sądu opiekuńczego na złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku lub o przyjęciu go z dobrodziejstwem inwentarza, jeżeli przepisy tak stanowią. Przykładowo, spadkobierca zamieszkały za granicą może złożyć oświadczenie o przyjęciu spadku przed notariuszem w miejscu swojego pobytu, o ile przepisy prawa polskiego i miejscowego na to pozwalają, co pozwala uniknąć konieczności osobistego stawiennictwa przed polskim sądem.

Skutki prawne przyjęcia spadku

Przyjęcie spadku, niezależnie od jego formy, powoduje, że spadkobierca staje się podmiotem praw i obowiązków wchodzących w skład spadku ze skutkiem od chwili otwarcia spadku, a więc z mocą wsteczną. W przypadku przyjęcia prostego spadkobierca odpowiada za długi spadkowe bez ograniczenia kwotowego, co oznacza możliwość zaspokojenia wierzycieli także z majątku osobistego spadkobiercy niewchodzącego w skład spadku. W przypadku przyjęcia z dobrodziejstwem inwentarza odpowiedzialność ogranicza się do wartości ustalonego stanu czynnego spadku, co wymaga sporządzenia spisu inwentarza lub wykazu inwentarza określającego aktywa i pasywa spadku. Jeżeli spadek przyjmuje więcej niż jeden spadkobierca, powstaje między nimi wspólność majątku spadkowego, która trwa do czasu dokonania działu spadku, a każdy ze współspadkobierców odpowiada za długi spadkowe solidarnie do czasu tego działu, a następnie proporcjonalnie do swojego udziału.

Podstawa prawna: Kodeks cywilny - art. 1012-1024, Kodeks cywilny - art. 1015, Kodeks cywilny - art. 1019, Prawo o notariacie - przepisy dotyczące protokołu przyjęcia lub odrzucenia spadku.

Najczęstsze pytania

Czym różni się przyjęcie proste od przyjęcia z dobrodziejstwem inwentarza?

Przyjęcie proste oznacza pełną, nieograniczoną odpowiedzialność spadkobiercy za długi spadkowe całym jego majątkiem, w tym majątkiem osobistym niewchodzącym w skład spadku. Przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza ogranicza tę odpowiedzialność do wysokości wartości aktywów wchodzących w skład spadku, ustalonej na podstawie spisu lub wykazu inwentarza.

Ile czasu jest na złożenie oświadczenia o przyjęciu spadku?

Oświadczenie co do zasady składa się w terminie określonym ustawą, liczonym od dnia powzięcia wiadomości przez spadkobiercę o tytule jego powołania do spadku. Termin ten dotyczy zarówno przyjęcia, jak i odrzucenia spadku, a jego niedochowanie wywołuje określone skutki ustawowe.

Czy przyjęcie spadku można cofnąć lub uchylić się od jego skutków?

Co do zasady oświadczenie o przyjęciu spadku jest nieodwołalne, jednak w określonych przypadkach, na przykład gdy zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby, możliwe jest uchylenie się od jego skutków prawnych na zasadach przewidzianych w Kodeksie cywilnym dla wad oświadczenia woli, z zachowaniem odpowiednich terminów i zatwierdzeniem przez sąd.

Co się dzieje, gdy spadkobierca nie złoży żadnego oświadczenia w terminie?

Co do zasady brak złożenia oświadczenia w wyznaczonym terminie skutkuje przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza, co ogranicza odpowiedzialność spadkobiercy za długi spadkowe do wartości aktywów wchodzących w skład spadku. Jest to rozwiązanie odmienne od wcześniej obowiązującego stanu prawnego, w którym milczenie traktowane było jako przyjęcie proste.

Pojęcia powiązane

Zbiór definicji pojęć związanych z czynnościami notarialnymi. Treści mają charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowią porady prawnej.

Stan prawny na dzień: 2026-07-30.