Zastrzeżenie numeru PESEL

Definicja zastrzeżenia numeru PESEL

Zastrzeżenie numeru PESEL stanowi instytucję prawną uregulowaną przepisami dotyczącymi ochrony danych osobowych i przeciwdziałania nadużyciom w obrocie prawnym, polegającą na wpisaniu do centralnego rejestru oświadczenia osoby fizycznej o zastrzeżeniu jej numeru identyfikacyjnego. Rejestr ten jest prowadzony i udostępniany przez organ administracji publicznej właściwy do spraw informatyzacji, a dostęp do informacji o statusie zastrzeżenia mają podmioty wskazane w ustawie, w tym notariusze, banki, operatorzy telekomunikacyjni oraz inne instytucje zobowiązane do weryfikacji tożsamości kontrahentów. Zastrzeżenia dokonuje się co do zasady osobiście lub za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, a jego celem jest ograniczenie ryzyka wykorzystania danych osobowych przez osoby nieuprawnione. Przykładowo, osoba fizyczna może zastrzec swój numer PESEL, aby uniemożliwić zawarcie w jej imieniu umowy pożyczki przez osobę posługującą się skradzionym dokumentem tożsamości. Zastrzeżenie może zostać w każdej chwili cofnięte przez osobę uprawnioną, zgodnie z procedurą przewidzianą w przepisach.

Skutki prawne zastrzeżenia

Podmioty zobowiązane do weryfikacji, w tym notariusze przy dokonywaniu czynności notarialnych, mają obowiązek sprawdzenia w rejestrze, czy numer PESEL osoby biorącej udział w czynności nie został zastrzeżony w chwili jej dokonywania. Jeżeli weryfikacja wykaże istnienie zastrzeżenia, a czynność prawna zostanie mimo to dokonana, ustawa przewiduje możliwość uchylenia się przez tę osobę od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli, na zasadach i w terminach określonych w przepisach szczególnych. Skutek ten ma charakter ochronny i ma zapobiegać sytuacjom, w których dana osoba zostaje zobowiązana na podstawie czynności, której faktycznie nie zamierzała dokonać lub której dokonano z wykorzystaniem jej danych bez wiedzy. Przykładowo, jeżeli w dniu podpisania umowy pożyczki numer PESEL pożyczkobiorcy był zastrzeżony, a instytucja finansowa nie dokonała wymaganej weryfikacji, może to rodzić po stronie tej osoby uprawnienie do zakwestionowania skuteczności zawartej umowy. Obowiązek weryfikacji nie zwalnia jednak z zachowania innych wymogów formalnych właściwych dla danej czynności prawnej.

Podstawa prawna: Ustawa z dnia 6 grudnia 2024 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności oraz niektórych innych ustaw (regulacja dotycząca zastrzegania numeru PESEL), Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności.

Zbiór definicji pojęć związanych z czynnościami notarialnymi. Treści mają charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowią porady prawnej.

Stan prawny na dzień: 2026-07-30.