Zgoda małżonka

Pojęcie zgody małżonka

Zgoda małżonka to oświadczenie woli, poprzez które jeden z małżonków akceptuje dokonanie przez drugiego małżonka określonej czynności prawnej dotyczącej majątku wspólnego. Instytucja ta wynika z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego regulujących ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej i ma na celu ochronę interesów obojga małżonków oraz stabilności majątku wspólnego. Konieczność uzyskania zgody dotyczy co do zasady czynności przekraczających zwykły zarząd majątkiem wspólnym, a więc takich, które mają istotny wpływ na sytuację majątkową rodziny. Przykładowo, gdy jeden z małżonków zamierza sprzedać nieruchomość wchodzącą w skład majątku wspólnego, drugi małżonek – nawet jeśli nie bierze udziału w samej transakcji jako strona – musi wyrazić na nią zgodę. Zasady te nie mają zastosowania, gdy między małżonkami obowiązuje rozdzielność majątkowa lub inny ustrój umowny wyłączający wspólność ustawową.

Przypadki wymagające zgody

Zgoda drugiego małżonka jest wymagana przede wszystkim przy czynnościach dotyczących nieruchomości wchodzących w skład majątku wspólnego, w tym przy sprzedaży, darowiźnie, obciążeniu hipoteką czy ustanowieniu ograniczonego prawa rzeczowego. Dotyczy to również innych czynności, które ustawa kwalifikuje jako przekraczające zwykły zarząd, na przykład zaciągnięcia znacznego zobowiązania majątkowego czy rozporządzenia przedsiębiorstwem. Zgoda może być wymagana zarówno wtedy, gdy stroną czynności jest tylko jeden z małżonków, jak i wtedy, gdy czynność dotyczy prawa przysługującego wspólnie obojgu. W praktyce, jako przykład teoretyczny, można wskazać sytuację, w której jeden z małżonków chce ustanowić na nieruchomości wspólnej służebność na rzecz osoby trzeciej – taka czynność, jako przekraczająca zwykły zarząd, wymaga zgody drugiego małżonka. Katalog czynności wymagających zgody nie jest jednolity i zależy od charakteru danej czynności oraz jej wpływu na majątek wspólny.

Skutki braku zgody

Brak zgody małżonka na czynność przekraczającą zwykły zarząd majątkiem wspólnym, w przypadkach przewidzianych ustawą, skutkuje co do zasady nieważnością tej czynności lub jej bezskutecznością wobec drugiego małżonka, w zależności od rodzaju czynności i przepisów szczególnych. W odniesieniu do niektórych czynności ustawa przewiduje możliwość ich potwierdzenia przez małżonka, którego zgoda była wymagana, w określonym terminie – brak takiego potwierdzenia prowadzi do trwałej bezskuteczności czynności. Osoba trzecia, która zawiera umowę z małżonkiem bez wiedzy o braku wymaganej zgody, może w pewnych sytuacjach powoływać się na ochronę wynikającą z przepisów o rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, jeżeli działała w dobrej wierze. Jako przykład teoretyczny można wskazać sytuację, w której umowa sprzedaży nieruchomości zawarta bez wymaganej zgody drugiego małżonka pozostaje bezskuteczna do czasu ewentualnego potwierdzenia albo trwale bezskuteczna po bezskutecznym upływie terminu do potwierdzenia.

Podstawa prawna: Kodeks rodzinny i opiekuńczy - art. 37, Kodeks rodzinny i opiekuńczy - art. 38, Kodeks cywilny - przepisy dotyczące formy czynności prawnych.

Zbiór definicji pojęć związanych z czynnościami notarialnymi. Treści mają charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowią porady prawnej.

Stan prawny na dzień: 2026-07-30.